Een ouder-kindrelatie kent vaak een lange geschiedenis. Met liefdevolle en mogelijk ook lastige herinneringen, vanzelfsprekende patronen en soms ook zaken die nooit helemaal zijn uitgesproken of uitgepraat. Wie kent dat niet?
Soms is die geschiedenis vooral warm en vertrouwd. En soms is er naast liefde en verbondenheid ook pijn of gemis. Linksom of rechtsom kan het verlies dat dementie bij je ouder met zich meebrengt diep ingrijpen.
Wanneer dementie een steeds grotere rol gaat spelen, verandert ook de mogelijkheid om daar samen nog naar te kijken. Je ouder is steeds minder degene bij wie je aanklopt met lastige onderwerpen uit het verleden of heden, omdat een gesprek daarover niet meer mogelijk is. Je ouder begrijpt het niet meer, herinnert het zich niet of is niet meer in staat om er samen met jou op te reflecteren.
Rouwen om iemand die er nog is
Dit is een vorm van levend verlies: rouwen om iemand die er nog is, maar door dementie steeds verder verandert. Door het verlies van mogelijkheden, de verandering in de manier waarop het contact ooit was, het complexe gedrag, en het verschuiven van rollen en verwachtingen. Ook de relatie zelf kan in de loop van de tijd ingrijpend veranderen. Een vorm van verlies die zich geleidelijk voltrekt, zonder duidelijk begin- of eindpunt.
Totdat je ouder overlijdt.
De zorg en de praktische beslommeringen vallen weg. Zo ook de voortdurende alertheid, die is niet meer nodig. Dat zou je denken, toch? Je lichaam ‘denkt’ van niet. Dat staat nog aan, na al die jaren van op scherp staan, van steeds weer alert zijn op wat er nodig is en wat er kan gebeuren. (En helemaal als je andere ouder ook dementie heeft).
Dubbele rouw
Zo kunnen het levende verlies en de spanning die zich gedurende de jaren met dementie hebben opgebouwd, onderdeel worden van het rouwproces ná het overlijden. Je rouwt niet alleen om het verlies van je ouder, maar ook om wat er al eerder verloren is gegaan. Dat kan gaan om de nabijheid, het contact en de vanzelfsprekendheid die er ooit waren, maar ook om wat pijnlijk was of wat je hebt gemist. En er kunnen nu gevoelens en behoeften naar boven komen die door de dementie van je ouder de laatste tijd minder ruimte kregen. Wellicht ook minder ‘mooie’ of geaccepteerde gevoelens, waar je je schuldig over voelt; je ouder was immers ziek. Toch zijn dit heel normale gevoelens.
Aankijken en een plek geven
Snel loslaten, kop d’r veur en verdergaan dan maar? Of eerst aankijken van wat er tussen jullie was en wat er door de jaren heen is veranderd. Aankijken van wat er was en erkennen wat het met je heeft gedaan. Van de liefde en verbondenheid, en van wat pijnlijk was of waar je naar hebt verlangd. En van wat er door de dementie verloren is gegaan.
Dat kan confronterend zijn, maar ook ruimte geven. Zoals wanneer je in huis opruimt: niet om alles weg te doen, maar om weer te kunnen zien wat er is en wat je een nieuwe plek wilt geven.
Dat aankijken kan ook helpen om weer met een open en schone blik naar je ouder te kijken. Naar de hele mens achter je ouder: met een eigen geschiedenis, kwetsuren, krachten, worstelingen en alles wat hem of haar tot mens maakt. En dan realiseer je je op een gegeven moment wellicht: arme jij, wat moet het leven je soms zwaar zijn gevallen. En zie je de mooie mens die je ouder was, de persoon die jou het leven gaf.
Dikke kans dat je in dat aankijken ook jezelf weer ziet. De hele mens die je bent, met je eigen geschiedenis, kwetsuren, krachten en worstelingen, en alles wat jou tot mens maakt. Met wat je hebt meegemaakt, geprobeerd, en met vallen en opstaan hebt gedragen. De mooie mens die jij bent. Misschien herken je daarbij tot je verrassing ook meer eigenschappen, gewoonten of kanten van je ouder in jezelf dan je tot nu toe dacht. En voel je weer meer ruimte om liefdevol te kijken naar wat jou heeft gevormd tot wie jij nu bent, inclusief alles wat je van je ouder hebt meegekregen.
Loslaten zonder te vergeten
Nog even over dat vaak gegeven advies om los te laten. Wat jij hebt meegemaakt met je ouder hoeft niet te verdwijnen. Je kunt meenemen wat je dierbaar is en een plek geven aan wat je liever achter je zou laten. Misschien is dát wel wat loslaten betekent: niet uitwissen wat er is geweest, maar het een plek geven binnen jouw verhaal, zonder dat het je hoeft te blijven bepalen.
Jouw levenswandel 💚
Bij Levenswandel is er ruimte om daar samen bij stil te staan. Om te onderzoeken wat deze relatie, deze geschiedenis en deze periode met jou hebben gedaan en wat daarin voor jou aandacht vraagt.
Niet om een antwoord of een oplossing te vinden, maar om woorden te geven aan wat er is, ruimte te maken voor wat aangekeken en gevoeld wil worden en stap voor stap te ontdekken wat je wilt meenemen op je verdere levenswandel.
Een stukje samen oplopen, met ruimte voor jouw verhaal, jouw vragen en alles wat er onderweg naar boven komt. En ook om je lichaam, dat zo lang op scherp heeft gestaan, weer wat meer ruimte te geven om te ontspannen.