Een tijdje geleden sprak ik een mantelzorger, Anna, die me een verhaal vertelde dat me sindsdien niet meer loslaat.
Haar moeder heeft al langere tijd dementie.
Haar vader kan niet meer lopen, en worstelt met een ondraaglijke innerlijke pijn waar hij niet over kan of wil praten.
Verhuizen naar een woonzorgcentrum
Anna’s ouders moeten verhuizen naar een woonzorgcentrum.
Het is niet meer verantwoord om zelfstandig te blijven wonen.
In de nacht voorafgaand aan de verhuizing belandt Anna’s vader in het ziekenhuis met ongrijpbare klachten.
Het is niet de eerste keer, en hij is in goede handen.
Dat stelt een beetje gerust.
Maar Anna’s moeder moet wel zonder haar man verhuizen.
De verhuiswagen staat klaar, de dozen zijn ingepakt.
Een hartverscheurende en bijna ondoenlijke verdeling van aandacht.
Anna probeert de rust te bewaren, maar de avondklok hijgt in haar nek.
Onzichtbare pogingen
Niemand zag het.
Niemand herkende het.
Totdat een leerlingverpleegkundige hem zacht moed weet in te spreken, en hij zich voor het eerst echt laat horen.
Onopgemerkte pogingen om uit het leven te stappen.
Heimelijk.
Onherkenbaar.
Onuitgesproken.
In de nacht voor de verhuizing, én eerdere keren.
De onuitgesproken doodswens
Anna’s vader is geen man van praten over zijn gevoelens.
Zeker niet over het zwaarste onderwerp dat hij met zich meedraagt.
Hij maakt Anna als eerste van de familie deelgenoot.
Die boodschap komt hard binnen, maar brengt ook verbinding en zachtheid.
Eindelijk valt er iets op zijn plek.
En kan er een begin worden gemaakt met openheid.
Samen besluiten ze dat het tijd is om met de huisarts te praten over zijn doodswens.
En om woorden te geven aan wat hij al die tijd alleen heeft gedragen.
Enkele weken later is Anna onderweg om dat gesprek samen met hem te gaan voeren.
Een wanhopige keuze voor autonomie
Maar voordat dat gesprek kan plaatsvinden, verandert Anna’s vader van koers.
Kondigt hij aan dat hij stopt met eten en drinken.
Zijn eigen manier om controle te houden over een toekomst die die hij niet wil.
De enige route die hij denkt nog zelf te kunnen bepalen.
Een keuze uit wanhoop, niet uit rust.
Een keuze zonder voorbereiding, zonder begeleiding, zonder medische steun.
Anna en haar zussen bellen familie en vrienden.
Er wordt gehuild, geslikt, gewaakt.
En dan begint de herhaling die bijna ondraaglijk is.
Zijn vrouw, Anna’s moeder, begrijpt door haar dementie telkens opnieuw niet wat er speelt.
“Waar is hij? Waarom eet hij niet? Moet ik hem niet even wat brengen?”
Om beurten proberen Anna en haar zussen uit te leggen wat ze zelf nauwelijks kunnen bevatten.
Nog eens.
En nog eens.
En elke keer lijkt het alsof Anna’s moeder het voor het eerst hoort. Elke keer opnieuw breekt er een stukje.
En dan, de ochtend erna…
Het telefoontje dat alles op zijn kop zet:
“Anna, ik heb toch iets gegeten. Ik heb om een gebakken ei gevraagd.”
Hij heeft zijn besluit teruggedraaid.
Ongefilterde woede
Op dat moment komt bij Anna iets naar boven wat ze zelf niet voor mogelijk had gehouden.
Ontembare woede.
Niet uit afwijzing, niet uit egoïsme, en niet omdat hij blijft leven.
Maar uit de uitputting van maanden.
Uit de emotionele achtbaan waarin iedereen werd meegesleurd.
De herhaalde ontsteltenis van vrienden en familie.
Uit het eindeloos uitleggen aan haar moeder.
Voor het eerst in haar leven valt ze keihard tegen haar vader uit, vertelt Anna.
Genadeloos, trillend, scheldend, snoeihard.
En probeert ze tegelijkertijd haar moeder gerust te stellen die overstuur raakt van haar onmetelijke woede.
Als Anna uitgeraasd en uitgeput naar huis vertrekt, bedankt haar vader haar voor haar compromisloze eerlijkheid. Ze knuffelen.
💚 Maak ruimte voor wat niet geoorloofd lijkt
Boosheid hoort erbij.
Het maakt je geen slechte mantelzorger.
Het laat zien dat je een mens bent die behoorlijk wat te dragen heeft.
Toen Anna haar verhaal deelde, hoorde ik ook iets van mezelf.
Ik heb iets soortgelijks meegemaakt.
Ik weet hoe rauw die woede kan zijn.
Hoe ze uit liefde ontstaat, niet uit gebrek eraan.
Hoe boosheid soms niets anders is dan liefde die nergens meer heen kan.
Met Levenswandel wil ik ruimte maken voor precies die emoties.
Voor het hele spectrum.
Voor wat je misschien niet zegt aan de keukentafel, maar wél durft te fluisteren tijdens een wandeling. 🌿
Je hoeft het niet te verstoppen.